Seçici Yemek Yiyen Çocuklar İçin Ne Yapabilirsiniz?

Yemek seçen bir çocuğun anne babası olduğunuzda çok fazla endişelenmeniz oldukça normaldir. Ayrıca her yemek saatinde yaşanan gerginlik ve kavga da ayrı bir stres kaynağıdır. Bu yazıda seçici yemek yiyen çocuklar için yapmanız ve yapmamanız gerekenleri, uzmana ne zaman başvurmanız gerektiğini anlattım.

Çocuklarda Seçici Yemek Yeme Nedir, Neden Olur?

Çocukluk çağında seçici beslenme hemen her yaşta görülebilir. En sık 2-5 yaş arasında zirve yapar. İlk bir yaşta oldukça rahat beslediğiniz bebeğiniz, özellikle 1 yaştan sonra yürümeye başlayınca yeme alışkanlığını değiştirir. Bir yaştan sonra büyümenin yavaşlamasıyla birlikte iştahı azalır.

Bazı günler çok iyi yiyen çocuğunuz bazı günler yemek grevi yapar, çok sevdiği bir gıdayı bırakıp hiç tahmin etmediğiniz başka bir gıdayı yemeye başlar. Bazen de takıntılı bir şekilde hep aynı gıdaları yemeyi tercih eder. (İştahsızlık konusunda Çocuğum Çok İştahsız Ne Yapabilirim? yazımı da okuyabilirsiniz.)

Aslında seçici yemek yeme alışkanlığı ve yeni yiyecekleri denemekten korkma, erken çocukluk döneminde normal gelişimin bir parçasıdır. Bu durum, avcı toplayıcı dönemlerden kalma evrimsel bir mekanizmadır.

Özellikle yürüme evresinde çocukların içgüdüsel olarak zararlı olabilecek şeyleri alıp yemesini önleyen koruyucu bir davranıştır. Normal gelişimin bir parçası olan seçici yemek yeme alışkanlığından çocukların çoğu zaman içinde kurtulur. Ama bazı çocuklar seçici yeme alışkanlığı geliştirmeye daha yatkındır ve bu durum daha uzun süre devam eder.

Çocuğunuzun seçici yeme alışkanlığının olması sizin kötü bir anne baba olduğunuzu göstermez. Bu yüzden anne babalar kendilerini suçlamamalıdır. Tabii bilmeniz gereken esas şey, seçici yemek yiyen çocuğunuzun bu durumunu değiştirecek sihirli bir formülün maalesef olmamasıdır. Ama yapmanız gereken ve yapmamanız gereken bazı davranışlar vardır.

Seçici Yemek Yiyen Çocuklar İçin Yapmanız Gerekenler

1. Sabırlı olun. Öncelikle bu durumun bir günde düzelmeyeceğini bilmeniz gerekir. Sabırla ve kararlı şekilde yaklaşılması gerektiği unutulmamalıdır.
2. Çocuğunuza örnek olun. Sofranızda her zaman sağlıklı yiyecekleri tercih edin. Birlikte sofraya oturun, sizin ve ailenizin yemek yediğini görsün. Evinize abur cubur gıdalar almayın.
3. Düzenli bir yemek saati oluşturun. Ana öğün ve ara öğün saatlerinin arasında 2-4 saat olmasını sağlayın. Masaya aç olarak oturmasına dikkat edin. Bir öğün süresini 30 dakika ile sınırlamaya çalışın. (Bkz. Çocuklar Neden Uzun Süre Yemek Masasında Oturmaz?)
4. Yiyecek çeşitliliğini artırın. Her yemek saatinde yemese bile yemediği yiyecekleri de tabağına koyun. Sizin ve kardeşlerinin yemeği yediğini görmesi onu teşvik edebilir. Bir yiyeceği sevip sevmediğini anlamak için en az 15-20 kez denemeye çalışın. (Bkz. Çocuklar Neden Sebze Sevmez?)
5. Aile yemeklerine yavaş yavaş geçin. Çocuğunuzun yediği yiyeceklerin yanına kendi yediğiniz yemeklerden çok az miktarda koyun. Böylece güvendiği yiyeceklerin yanında diğer yiyeceklere de yavaş yavaş aşina olmasını sağlayın.
6. Ara öğünlere dikkat edin. Bazı çocuklar ara öğün yediğinde ana öğünlere iştahı kalmaz ve sürekli atıştırarak beslenmeye alışır. Böyle bir durumda ara öğün vermeyin ya da miktarını çok az tutmaya çalışın.
7. Yemek hazırlığına dahil edin. Pek çok çocuk yemeklerin birlikte pişirilmesine, hatta yemek alışverişine katılmayı sever. Çocuğunuz yeterince büyük ve istekliyse onu bu süreçlere dahil edin.
8. Eğlenceli tabaklar hazırlayın. Özellikle küçük çocukların hoşuna gidecek şekilde hazırlanan yemek tabakları onları yemeye teşvik edebilir.
9. Seçenek sunarak kontrol duygusu kazandırın. Öğünlerde sağlıklı yiyecekler arasından kendisine seçenek sunarak beslenmesini destekleyin. Böylece hem beslenme konusunda bilinçlenir hem de kontrolün kendinde olması yemesini teşvik eder.
10. Olumlu pekiştirme kullanın. Yeni yiyecekleri teşvik etmek için bazı ödüller kullanılabilir. Ama rüşvet şeklinde bir ödüllendirme yapmayın.
11. Yemek reddini kavgaya dönüştürmeyin. Zorlamayın ve konuyu değiştirin.

Seçici Yemek Yiyen Çocuklarda Yapmamanız Gerekenler

1. Fazla baskı yapmayın. Çocuğunuzu zorlamak, baskı yapmak ve tehdit etmek olumsuz sonuçlar doğurur ve daha inatçı olmasına neden olur. Nazikçe teşvik etmek daha iyidir.
2. Gün boyu atıştırmaya izin vermeyin. Bazı çocuklar öğünde yemek yerine sürekli ara ara atıştırmak ister. "Hiçbir şey yemiyor, ne yerse yesin" diyerek bu atıştırma beslenmesine devam etmek, yeterli miktarda beslenmelerini ve yeterli kalori almalarını engeller.
3. Aşırı sıvı tüketmesine izin vermeyin. Bazı çocuklar özellikle öğün arasında veya öncesinde su ya da süt gibi sıvıları fazla miktarda içebilir. Bu da öğünlerde yeterli yemesini engeller ve iştahını azaltır.
4. Büyük porsiyonlar sunmayın. Aileler genellikle çocuklarının ne kadar yiyebileceği konusunda yeterli bilgiye sahip olmadığı için tabaklarına aşırı miktarda yemek koyar. Bu çocuklar için bunaltıcı olabilir. O yüzden seçici yemek yiyen çocuklar için porsiyonları az tutmak iyidir.

Seçici Yemek Yeme Durumunda Ne Zaman Uzmana Başvurmak Gerekir?

Çocuğunuz daha önce severek yediği gıdaları da bırakıyorsa, yediği besin sayısı daha da azalıyorsa, yemek saatlerinde öfke belirtileri varsa veya yemek seçiciliği 6 yaşından sonra hâlâ devam ediyorsa mutlaka yardım almanız gerekir. Özellikle 2-5 yaş arasında müdahale yapılırsa başarı şansı bir miktar artar.

Çoğu durumda biraz sabır, azim ve bilinçli destekle pek çok çocuk çözüme kavuşur. Ancak seçici yeme alışkanlığı duyusal sorunlar, duygu durum bozukluğu ve ailede kaygı bozukluğu nedeniyle oluyorsa, bu çocuklar yiyeceklerin yapısına, dokusuna ve kokusuna karşı da hassasiyet duyabilir. Sürecin biraz daha zor olabileceği unutulmamalıdır.

Çocuğunuzun beslenmesi ve büyümesi konusunda endişeleriniz varsa Ankara Çukurambar'daki muayenehanemizde randevu alabilirsiniz.

Seçici Yemek Yiyen Çocuk Hakkında Sık Sorulan Sorular

Çocuğum yemek seçiyor, bu normal mi?

Evet, çoğu zaman normaldir. Seçici yemek yeme ve yeni yiyecekleri denemekten korkma erken çocukluk döneminde normal gelişimin bir parçasıdır ve en sık 2-5 yaş arasında zirve yapar.

Seçici yemek yeme davranışı kendiliğinden geçer mi?

Çocukların çoğu zaman içinde bu alışkanlıktan kurtulur. Ancak bazı çocuklar seçici yemeye daha yatkındır ve bu durum daha uzun sürebilir. Seçicilik 6 yaşından sonra da devam ediyorsa mutlaka yardım alınmalıdır.

Çocuğum kaç çeşit gıda yiyorsa seçici yemek yiyor sayılır?

Çocuk yaklaşık 20'den az sayıda gıda tüketiyor; yeme alışkanlığı fiziksel gelişimini, sağlığını, aile ve sosyal hayatını etkiliyorsa seçici yemek yeme davranışından söz edilir.

Yemek yemeyen çocuğu zorlamalı mıyım?

Hayır. Zorlamak, baskı yapmak ve tehdit etmek çocuğu daha inatçı yapar. Yemek reddini kavgaya dönüştürmeden konuyu değiştirmek ve nazikçe teşvik etmek daha doğrudur.

Yeni bir yiyeceği çocuğuma kaç kez denetmeliyim?

Bir yiyeceği sevip sevmediğini anlamak için en az 15-20 kez denemeye çalışın. Çocuk her seferinde yemese bile yemediği yiyeceği tabağına koymaya devam edin.

Seçici yemek yiyen çocuk için ne zaman doktora gidilmeli?

Çocuk daha önce yediği gıdaları da bırakıyorsa, yediği besin sayısı azalıyorsa, yemek saatlerinde öfke belirtileri varsa veya seçicilik 6 yaşından sonra sürüyorsa bir uzmana başvurmak gerekir. 2-5 yaş arasında yapılan müdahalede başarı şansı bir miktar daha yüksektir.